← Todos los capítulos · Capítulo 9 / 18
El yoga del secreto real
राजविद्याराजगुह्ययोगः · Rāja-vidyā-rāja-guhya-yoga · 34 versos
Krishna lo llama el rey del conocimiento y el rey de los secretos, y es el capítulo más cálido hasta ahora. Lo divino es el sostén oculto de todo, como el espacio que contiene al viento, y también es accesible: una hoja, una flor, un poco de agua ofrecidos con amor son aceptados. Nadie queda excluido, y quien se vuelve con sinceridad, incluso tras una vida equivocada, se endereza pronto.
Tradicionalmente se vincula con Júpiter, el planeta de la sabiduría, la fe y la abundancia. Se lee durante una Dasha de Júpiter, o cuando Júpiter está débil o debilitado por tránsito, para ampliar la perspectiva y restaurar la confianza. El capítulo dice que lo divino nos encuentra donde estemos, y que la devoción sincera importa más que la perfección. Es una práctica de reflexión, no una predicción.
श्रीभगवानुवाच
इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।
ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥
śrībhagavānuvāca
idaṃ tu te guhyatamaṃ pravakṣyāmyanasūyave |
jñānaṃ vijñānasahitaṃ yajjñātvā mokṣyase’śubhāt ||
राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।
प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम् ॥
rājavidyā rājaguhyaṃ pavitramidamuttamam |
pratyakṣāvagamaṃ dharmyaṃ susukhaṃ kartumavyayam ||
अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप ।
अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि ॥
aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya parantapa |
aprāpya māṃ nivartante mṛtyusaṃsāravartmani ||
Krishna dice: a ti, que no buscas faltas, te diré este conocimiento secretísimo junto con la realización directa, conociendo el cual quedarás libre de lo dañino. Es el rey del conocimiento y el rey de los secretos, supremamente puro, percibido directamente, acorde con el dharma, fácil de practicar e inagotable. Quienes no tienen fe en este camino, sin alcanzarme, regresan al camino de la vida mundana atada a la muerte.
मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।
मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः ॥
mayā tatamidaṃ sarvaṃ jagadavyaktamūrtinā |
matsthāni sarvabhūtāni na cāhaṃ teṣvavasthitaḥ ||
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।
भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ॥
na ca matsthāni bhūtāni paśya me yogamaiśvaram |
bhūtabhṛnna ca bhūtastho mamātmā bhūtabhāvanaḥ ||
यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।
तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥
yathākāśasthito nityaṃ vāyuḥ sarvatrago mahān |
tathā sarvāṇi bhūtāni matsthānītyupadhāraya ||
Todo este mundo está impregnado por Mí en Mi forma no vista. Todos los seres descansan en Mí, pero Yo no descanso en ellos. Y sin embargo los seres no descansan realmente en Mí: mira Mi poder divino. Mi ser sostiene a los seres sin estar contenido en ellos, y los hace surgir. Como el viento poderoso, que se mueve por todas partes, descansa siempre en el espacio, sabe que todos los seres descansan en Mí.
सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।
कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम् ॥
sarvabhūtāni kaunteya prakṛtiṃ yānti māmikām |
kalpakṣaye punastāni kalpādau visṛjāmyaham ||
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।
भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात् ॥
prakṛtiṃ svāmavaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ |
bhūtagrāmamimaṃ kṛtsnamavaśaṃ prakṛtervaśāt ||
न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।
उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु ॥
na ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya |
udāsīnavadāsīnamasaktaṃ teṣu karmasu ||
मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।
हेतुनानेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते ॥
mayādhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sacarācaram |
hetunānena kaunteya jagadviparivartate ||
Al final de una era todos los seres se funden en Mi naturaleza, y al comienzo de la siguiente los envío de nuevo. Tomando Mi propia naturaleza, hago surgir una y otra vez toda esta multitud de seres, impotentes bajo la fuerza de la naturaleza. Estos actos no Me atan, Arjuna, pues Me siento como alguien indiferente y sin apego a ellos. Bajo Mi supervisión, la naturaleza hace surgir lo móvil y lo inmóvil, y por eso el mundo sigue girando.
अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।
परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम् ॥
avajānanti māṃ mūḍhā mānuṣīṃ tanumāśritam |
paraṃ bhāvamajānanto mama bhūtamaheśvaram ||
मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।
राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः ॥
moghāśā moghakarmāṇo moghajñānā vicetasaḥ |
rākṣasīmāsurīṃ caiva prakṛtiṃ mohinīṃ śritāḥ ||
Los necios Me desprecian cuando visto un cuerpo humano, sin conocer Mi naturaleza superior como Señor de todos los seres. Con esperanzas vacías, acciones vacías y conocimiento vacío, sin discernimiento, se apoyan en una naturaleza confundida, dura y hambrienta de los sentidos.
महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।
भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम् ॥
mahātmānastu māṃ pārtha daivīṃ prakṛtimāśritāḥ |
bhajantyananyamanaso jñātvā bhūtādimavyayam ||
सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।
नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते ॥
satataṃ kīrtayanto māṃ yatantaśca dṛḍhavratāḥ |
namasyantaśca māṃ bhaktyā nityayuktā upāsate ||
ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते ।
एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम् ॥
jñānayajñena cāpyanye yajanto māmupāsate |
ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvatomukham ||
Pero los de alma grande, que se apoyan en una naturaleza divina, Me adoran con la mente sin distracción, conociéndome como la fuente imperecedera de todos los seres. Alabándome siempre, esforzándose con votos firmes, inclinándose ante Mí con devoción y siempre unidos, Me adoran. Otros Me adoran con el sacrificio del conocimiento, viéndome como uno, como muchos y como presente en todas partes.
अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् ।
मन्त्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम् ॥
ahaṃ kraturahaṃ yajñaḥ svadhāhamahamauṣadham |
mantro’hamahamevājyamahamagnirahaṃ hutam ||
पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।
वेद्यं पवित्रमोंकार ऋक्साम यजुरेव च ॥
pitāhamasya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ |
vedyaṃ pavitramoṃkāra ṛksāma yajureva ca ||
गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।
प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम् ॥
gatirbhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṃ suhṛt |
prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṃ nidhānaṃ bījamavyayam ||
तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च ।
अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन ॥
tapāmyahamahaṃ varṣaṃ nigṛhṇāmyutsṛjāmi ca |
amṛtaṃ caiva mṛtyuśca sadasaccāhamarjuna ||
Yo soy el rito, Yo soy el sacrificio, la ofrenda a los antepasados, la hierba curativa, la palabra sagrada, la mantequilla clarificada, el fuego y el acto de ofrecer. Soy el padre de este mundo, su madre, su sostén y su abuelo; lo que hay que conocer, el purificador, la sílaba Om y los tres Vedas. Soy la meta, el sustentador, el señor, el testigo, el hogar, el refugio y el amigo; el origen, la disolución, el cimiento, el almacén y la semilla imperecedera. Doy calor, retengo y envío la lluvia; soy la inmortalidad y también la muerte, el ser y el no ser, Arjuna.
त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा ।
यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते ।
ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक- ।
मश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान् ॥
traividyā māṃ somapāḥ pūtapāpā |
yajñairiṣṭvā svargatiṃ prārthayante |
te puṇyamāsādya surendraloka- |
maśnanti divyāndivi devabhogān ||
ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं ।
क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति ।
एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना ।
गतागतं कामकामा लभन्ते ॥
te taṃ bhuktvā svargalokaṃ viśālaṃ |
kṣīṇe puṇye martyalokaṃ viśanti |
evaṃ trayīdharmamanuprapannā |
gatāgataṃ kāmakāmā labhante ||
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।
तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥
ananyāścintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate |
teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham ||
Quienes conocen los tres Vedas, beben el soma sagrado y están limpios de falta, adorándome mediante sacrificios, piden el cielo; alcanzan el mundo de Indra ganado por mérito y gozan allí de placeres divinos. Tras gozar del vasto cielo, cuando se agota su mérito regresan al mundo mortal; así quienes siguen el ritual y desean disfrutes van y vienen. Pero a quienes Me adoran sin pensar en nada más y siempre unidos a Mí, les llevo lo que les falta y guardo lo que tienen.
येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।
तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम् ॥
ye’pyanyadevatā bhaktā yajante śraddhayānvitāḥ |
te’pi māmeva kaunteya yajantyavidhipūrvakam ||
अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।
न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते ॥
ahaṃ hi sarvayajñānāṃ bhoktā ca prabhureva ca |
na tu māmabhijānanti tattvenātaścyavanti te ||
यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः ।
भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥
yānti devavratā devānpitṝnyānti pitṛvratāḥ |
bhūtāni yānti bhūtejyā yānti madyājino’pi mām ||
Incluso los devotos de otras deidades que adoran con fe en realidad Me adoran solo a Mí, aunque no de la manera correcta. Yo soy quien recibe y rige todo sacrificio; quienes no Me conocen en verdad caen. Los adoradores de los dioses van a los dioses, los de los antepasados van a los antepasados, los de los espíritus van a los espíritus, y quienes Me adoran vienen a Mí.
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।
तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः ॥
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati |
tadahaṃ bhaktyupahṛtamaśnāmi prayatātmanaḥ ||
यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् ।
यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम् ॥
yatkaroṣi yadaśnāsi yajjuhoṣi dadāsi yat |
yattapasyasi kaunteya tatkuruṣva madarpaṇam ||
शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।
संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि ॥
śubhāśubhaphalairevaṃ mokṣyase karmabandhanaiḥ |
saṃnyāsayogayuktātmā vimukto māmupaiṣyasi ||
Quien Me ofrece con devoción una hoja, una flor, un fruto o agua, Yo acepto esa ofrenda amorosa de un corazón puro. Todo lo que hagas, comas, ofrezcas, des o practiques como disciplina, hazlo como ofrenda a Mí. Así quedarás libre de las ataduras de la acción y de sus buenos y malos resultados; con la mente firme en el yoga del soltar, liberado, vendrás a Mí.
समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः ।
ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥
samo’haṃ sarvabhūteṣu na me dveṣyo’sti na priyaḥ |
ye bhajanti tu māṃ bhaktyā mayi te teṣu cāpyaham ||
अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।
साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः ॥
api cetsudurācāro bhajate māmananyabhāk |
sādhureva sa mantavyaḥ samyagvyavasito hi saḥ ||
क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति ।
कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति ॥
kṣipraṃ bhavati dharmātmā śaśvacchāntiṃ nigacchati |
kaunteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśyati ||
Soy igual para todos los seres; nadie Me es odioso ni querido; pero quienes Me aman con devoción están en Mí y Yo estoy en ellos. Aunque alguien de conducta muy equivocada Me adore con devoción indivisa, debe ser considerado bueno, pues ha resuelto con acierto. Pronto se vuelve justo y halla paz duradera; sabe con certeza, Arjuna, que Mi devoto nunca perece.
मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः ।
स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम् ॥
māṃ hi pārtha vyapāśritya ye’pi syuḥ pāpayonayaḥ |
striyo vaiśyāstathā śūdrāste’pi yānti parāṃ gatim ||
किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा ।
अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम् ॥
kiṃ punarbrāhmaṇāḥ puṇyā bhaktā rājarṣayastathā |
anityamasukhaṃ lokamimaṃ prāpya bhajasva mām ||
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।
मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः ॥
manmanā bhava madbhakto madyājī māṃ namaskuru |
māmevaiṣyasi yuktvaivamātmānaṃ matparāyaṇaḥ ||
Quienes se refugian en Mí, incluso personas a las que la sociedad menosprecia, mujeres, comerciantes y trabajadores, alcanzan la meta más alta. ¡Cuánto más, entonces, los virtuosos y los sabios devotos de linaje real! Habiendo llegado a este mundo fugaz y sin gozo, adórame. Fija tu mente en Mí, sé Mi devoto, adórame e inclínate ante Mí; uniéndote a Mí de este modo, con Yo como tu meta más alta, vendrás a Mí.
Los versos son el texto sánscrito tradicional. Las explicaciones son resúmenes originales, no las palabras de un traductor concreto. La guía astrológica es una práctica devocional y de reflexión, no una predicción ni un sustituto del consejo profesional.